- Wat betekent toegankelijkheid op de werkplek?
- Veelvoorkomende toegankelijkheidsproblemen op de werkplek
- Aanpassingen op de werkplek voor medewerkers met een beperking
- Rolstoeltoegankelijkheid op de werkplek
- Een toegankelijk kantoor inrichten: zo maakt u de werkplek rolstoelvriendelijk
- Praktische checklist voor een toegankelijke werkplek
- Veelgestelde vragen over toegankelijkheid op de werkplek
Een toegankelijke en inclusieve werkplek biedt iedere medewerker de mogelijkheid om prettig te werken en volledig mee te doen. Hoewel steeds meer mensen met een beperking aan het werk zijn, blijft hun arbeidsparticipatie aanzienlijk achter bij die van mensen zonder beperking.
Voor rolstoelgebruikers kan een nieuwe baan onverwachte obstakels met zich meebrengen wanneer het kantoor niet op hun behoeften is ingericht. Werkgevers doen er goed aan te kijken of iedereen de werkplek kan gebruiken, van de ingang tot het bureau.
Hoe maakt u uw kantoor beter toegankelijk voor rolstoelgebruikers?
Met deze praktische tips kunt u aan de slag.
Wat betekent toegankelijkheid op de werkplek?
Toegankelijkheid op de werkplek betekent dat iedereen, ook medewerkers met een beperking, prettig kan werken, gezamenlijke voorzieningen kan gebruiken en aan dagelijkse activiteiten kan deelnemen. Het gaat daarbij om de kantoorruimte, de technologie en de afspraken binnen de organisatie.
Voor rolstoelgebruikers houdt een toegankelijke werkplek in dat zij het gebouw binnen kunnen komen, zich tussen ruimtes kunnen verplaatsen, hun bureau kunnen bereiken en aan vergaderingen kunnen deelnemen zonder onnodige obstakels. Zelfs een kantoor met hellingbanen en liften kan lastig toegankelijk zijn als deuropeningen te smal zijn of meubels in de weg staan.
Werkgevers kunnen de toegankelijkheid verbeteren door werkplekken aan te passen, geschikte hulpmiddelen beschikbaar te stellen en rekening te houden met individuele behoeften. Vraag medewerkers wat hun werkdag makkelijker zou maken en neem hun feedback serieus.
Veelvoorkomende toegankelijkheidsproblemen op de werkplek
Ook in kantoren met hellingbanen en liften kunnen toegankelijkheidsproblemen ontstaan. Rolstoelgebruikers lopen bijvoorbeeld tegen de volgende obstakels aan:
- Zware deuren en smalle deuropeningen: Deuren zijn soms moeilijk te openen en automatische deuren kunnen sluiten voordat iemand er helemaal doorheen is;
- Ontoegankelijke toiletten en gemeenschappelijke ruimtes: Te weinig bewegingsruimte, moeilijk bereikbare wastafels en hoge keukenkastjes kunnen dagelijkse handelingen bemoeilijken;
- Ongeschikte werkplekken: Bureaus kunnen te laag zijn om met een rolstoel onder te rijden, of laden hebben waardoor iemand niet dicht genoeg bij het werkblad kan komen;
- Geblokkeerde looproutes en onbetrouwbare liften: Stoelen die gangen blokkeren, smalle doorgangen tussen bureaus en liften met lange wachttijden of regelmatige storingen;
- Ontoegankelijke vergaderruimtes en bedrijfsactiviteiten: Tafels zonder plaats voor een rolstoel, stoelen die te dicht op elkaar staan en teambijeenkomsten op plekken die alleen via een trap bereikbaar zijn.
Door deze obstakels wordt het moeilijker voor medewerkers om zelfstandig te werken en aan het dagelijks kantoorleven deel te nemen.
Aanpassingen op de werkplek voor medewerkers met een beperking
Iedere medewerker heeft andere behoeften. Soms zijn kleine aanpassingen al voldoende om de werkdag makkelijker te maken.
Redelijke aanpassingen zijn veranderingen aan de werkplek, hulpmiddelen of werkafspraken die medewerkers met een beperking helpen om hun werk te doen en gelijkwaardig deel te nemen.
Volgens de Americans with Disabilities Act (ADA) zijn werkgevers in de Verenigde Staten die onder deze wet vallen in het algemeen verplicht redelijke aanpassingen te bieden aan werknemers met een beperking die aan de functie-eisen voldoen, tenzij dit een onevenredige belasting vormt.
Voorbeelden van redelijke aanpassingen op de werkplek
Afhankelijk van de behoeften van de medewerker zijn verschillende aanpassingen mogelijk:
- Verstelbare bureaus en hulpmiddelen: Meubels en hulpmiddelen beschikbaar stellen die medewerkers prettig kunnen gebruiken;
- Aanpassingen aan de werkplek: Meubels anders plaatsen of een werkplek dichter bij toegankelijke voorzieningen inrichten;
- Toegankelijke parkeerplaatsen: Een geschikte parkeerplaats reserveren bij een toegankelijke ingang;
- Flexibele werkafspraken: Waar passend aangepaste werktijden of thuiswerken mogelijk maken;
- Toegankelijke vergaderingen: Vergaderruimtes kiezen die iedereen kan bereiken en de opzet van de vergadering zo nodig aanpassen.
Zo verwelkomt en ondersteunt u een collega die een rolstoel gebruikt
Als een nieuwe collega een rolstoel gebruikt, is het verstandig om vóór de eerste werkdag na te gaan of het kantoor aan diens behoeften voldoet.
Als leidinggevende kunt u het volgende doen:
- Vraag naar individuele behoeften. Bespreek welke aanpassingen het werk prettiger maken;
- Bied een rondleiding aan. Geef de nieuwe collega de mogelijkheid om vooraf de werkplek, het toilet, de keuken en de vergaderruimtes te bekijken;
- Voer aanpassingen op tijd door. Zorg er waar mogelijk voor dat afgesproken veranderingen vóór de eerste werkdag zijn uitgevoerd;
- Vraag regelmatig hoe het gaat. Controleer of de voorzieningen goed werken en of er nog iets aangepast moet worden.
Houd er rekening mee dat iedere rolstoelgebruiker andere behoeften heeft. Ga vertrouwelijk om met medische informatie, luister naar feedback en zorg dat medewerkers eenvoudig om verdere aanpassingen kunnen vragen.
Rolstoeltoegankelijkheid op de werkplek
Bij het inrichten van een kantoor is het belangrijk om rekening te houden met de ruimte die rolstoelgebruikers nodig hebben om zich gemakkelijk te verplaatsen. Rolstoelen verschillen in afmetingen. Extra voorzieningen, zoals grotere wielen of elektronische bediening, kunnen ook invloed hebben op de benodigde ruimte.
Een rolstoeltoegankelijke werkplek biedt medewerkers voldoende ruimte om door deuropeningen te rijden, te draaien, hun bureau te bereiken en gedeelde apparatuur te gebruiken zonder onnodige hindernissen.
Hoeveel ruimte heeft een rolstoel nodig op de werkplek?
De toegankelijkheidseisen verschillen per land en type gebouw. Voor de onderstaande afmetingen gebruiken we de Amerikaanse ADA-toegankelijkheidsnormen uit 2010 als referentie.
Houd er rekening mee dat plaatselijke toegankelijkheidsregels kunnen afwijken. Controleer daarom altijd welke eisen in uw land of regio gelden voordat u het kantoor aanpast.
| Onderdeel | ADA-eisen | ADA-paragraaf |
|---|---|---|
| Vrije breedte van een toegankelijke route | Minimaal 36 in (915 mm) vrije doorgangsbreedte; in beperkte uitzonderingsgevallen is 32 in (815 mm) toegestaan | §403.5.1 |
| Draairuimte voor rolstoelen | Minimaal 60 in (1525 mm) diameter, of een T-vormige ruimte die aan de eisen voldoet | §304.3 |
| Vrije vloeroppervlakte | Minimaal 30 × 48 in (760 × 1220 mm) | §305.3 |
| Vrije doorgangsbreedte van een deur | Minimaal 32 in (815 mm); 36 in (915 mm) bij doorgangen dieper dan 24 in (610 mm) | §404.2.3 |
| Hoogte van een toegankelijk werkoppervlak | 28–34 in (710–865 mm) boven de afgewerkte vloer, waar paragraaf 902 van toepassing is | §902.3 |
Bron: U.S. Access Board — ADA-toegankelijkheidsnormen.Deze afmetingen gelden voor specifieke toegankelijke onderdelen van gebouwen. Er kunnen uitzonderingen gelden en lokale toegankelijkheidseisen kunnen afwijken.
Bij het inrichten van een werkplek moeten werkgevers ook nagaan of de medewerker gemakkelijk aan het bureau kan rijden, voldoende ruimte heeft om de rolstoel eronder te plaatsen en de dagelijkse hulpmiddelen kan bereiken.
Een toegankelijk kantoor inrichten: zo maakt u de werkplek rolstoelvriendelijk
Voordat een nieuwe collega die een rolstoel gebruikt begint, is het verstandig het kantoor goed te bekijken. Kan diegene de voordeur openen, comfortabel aan het bureau werken, het toilet gebruiken en samen met collega’s vergaderen? Controleer deze punten als eerste.
Toegankelijke ingangen, deuren en looproutes op kantoor
Controleer eerst of medewerkers zelfstandig het gebouw binnen kunnen komen en zich tussen de verschillende ruimtes kunnen verplaatsen.
- Zorg voor een drempelvrije toegang: Plaats geschikte hellingbanen of plateauliften op plekken waar een trap de toegang belemmert;
- Controleer de deuren: Zorg dat deuren breed genoeg zijn, gemakkelijk opengaan en voldoende lang openblijven. Automatische deuropeners kunnen helpen bij zware deuren;
- Houd de doorgangen vrij: Verwijder obstakels uit gangen en laat voldoende ruimte om tussen bureaus te draaien;
- Onderhoud de liften: Controleer of de liften betrouwbaar en toegankelijk zijn en alle verdiepingen bereiken waar medewerkers moeten komen.
Zelfs een trage lift kan problemen opleveren. Als collega’s de trap nemen terwijl iemand in een rolstoel op de lift wacht, kan die persoon later aankomen en gesprekken onderweg missen.
Rolstoeltoegankelijke kantoormeubels en werkplekken
Een standaardbureau kan te laag zijn of laden hebben waardoor een rolstoelgebruiker niet dicht genoeg bij het werkblad kan komen om prettig te werken.
Zo maakt u werkplekken beter toegankelijk:
- Kies in hoogte verstelbare bureaus die op individuele behoeften kunnen worden afgestemd;
- Zorg voor voldoende beenruimte voor knieën, voetsteunen en bedieningselementen van de rolstoel;
- Plaats meubels zo dat medewerkers gemakkelijk naar hun bureau toe en ervan weg kunnen rijden;
- Zorg dat apparatuur binnen handbereik staat, zoals toetsenborden, printers en veelgebruikte kantoorbenodigdheden.
Vraag voordat u nieuw meubilair aanschaft naar de afmetingen van de rolstoel en de werkhouding die de medewerker prettig vindt.
Toegankelijke toiletten en gemeenschappelijke voorzieningen
Medewerkers moeten zelfstandig naar het toilet kunnen gaan, koffie kunnen zetten en kantoorbenodigdheden kunnen pakken zonder collega’s om hulp te vragen.
Let daarbij op het volgende:
- Zorg voor voldoende ruimte om binnen te rijden, te draaien en veilig vanuit de rolstoel naar het toilet over te stappen;
- Plaats steunbeugels en zorg dat wastafels, kranen en andere voorzieningen bereikbaar zijn;
- Controleer toiletdeuren om zeker te zijn dat ze vanuit een rolstoel geopend en gesloten kunnen worden;
- Bewaar dagelijkse benodigdheden binnen handbereik, waaronder kopjes, koffiezetapparaten, printers en opbergkasten.
Een keuken lijkt misschien toegankelijk, totdat blijkt dat alle kopjes op de bovenste plank staan. Door veelgebruikte spullen op een bereikbare hoogte te plaatsen, is dat probleem eenvoudig op te lossen.
Toegankelijke vergaderruimtes en teamactiviteiten
Vergaderingen en bedrijfsactiviteiten horen bij het werk. Daarom moeten rolstoelgebruikers er samen met hun collega’s aan kunnen deelnemen.
- Houd plaats vrij voor rolstoelen aan vergadertafels, met voldoende ruimte om comfortabel aan te schuiven;
- Zet stoelen zo neer dat iedereen zich kan verplaatsen zonder anderen te vragen op te staan;
- Controleer vergaderruimtes op drempelvrije toegang en een geschikte opstelling van de zitplaatsen;
- Kies toegankelijke locaties voor externe vergaderingen, trainingen en teamactiviteiten.
Vergeet ook de informele ontmoetingsplekken niet. Als collega’s samenkomen op een balkon dat alleen via een trap bereikbaar is, mist een collega in een rolstoel mogelijk gesprekken en kansen om contacten te leggen.
Noodontruiming en veiligheid voor rolstoelgebruikers
Elke werkplek heeft een noodplan nodig waarin rekening wordt gehouden met medewerkers met verschillende mobiliteitsbehoeften.
Gewone liften zijn bij brand doorgaans niet veilig om te gebruiken. Daarom moeten werkgevers vooraf geschikte ontruimingsprocedures vastleggen.
- Bespreek individuele behoeften bij een ontruiming met medewerkers die mogelijk hulp nodig hebben;
- Bepaal veilige vluchtroutes en, waar van toepassing, aangewezen veilige wachtplaatsen;
- Train aangewezen medewerkers: Wijs getrainde medewerkers en vervangers aan die rolstoelgebruikers tijdens een ontruiming zo nodig kunnen helpen, zoals aanbevolen door OSHA;
- Oefen de noodprocedures en pas de plannen aan wanneer de situatie op de werkplek verandert.
Iedere rolstoelgebruiker heeft andere mobiliteitsbehoeften. Bespreek ontruimingsplannen daarom individueel en bekijk ze opnieuw als de omstandigheden veranderen.
Praktische checklist voor een toegankelijke werkplek
Hoe toegankelijk is uw kantoor voor iemand die een rolstoel gebruikt?
Gebruik deze checklist om veelvoorkomende obstakels op de werkplek te herkennen en te bepalen waar verbetering nodig is.
Met deze checklist kunnen werkgevers veelvoorkomende toegankelijkheidsproblemen herkennen. Omdat de behoeften per persoon verschillen, is het belangrijk om noodzakelijke aanpassingen rechtstreeks met medewerkers te bespreken.
Controleer voordat u uw kantoor aanpast ook welke lokale toegankelijkheidsnormen en bouwvoorschriften in uw land of regio gelden.
Veelgestelde vragen over toegankelijkheid op de werkplek
Wat maakt een werkplek toegankelijk?
Op een toegankelijke werkplek kunnen medewerkers met uiteenlopende mogelijkheden veilig werken, voorzieningen gebruiken en deelnemen aan dagelijkse activiteiten. Denk aan drempelvrije toegang, geschikte werkplekken, toegankelijke technologie en werkafspraken die rekening houden met individuele behoeften.
Wat zijn voorbeelden van redelijke aanpassingen voor medewerkers met een beperking?
Voorbeelden zijn in hoogte verstelbare bureaus, aangepaste apparatuur, toegankelijke parkeerplaatsen, flexibele werktijden of een andere vergaderlocatie. Welke aanpassingen passend zijn, hangt af van de behoeften van de medewerker en het soort werk.
Hoeveel vrije ruimte heeft een rolstoel nodig op kantoor?
Volgens de Amerikaanse ADA-normen moeten toegankelijke looproutes doorgaans minimaal 36 inch (91,5 cm) vrije breedte hebben en deuropeningen minimaal 32 inch (81,5 cm). Waar draairuimte vereist is, kan worden voorzien in een cirkel met een diameter van 60 inch (152,5 cm) of een T-vormige ruimte die aan de normen voldoet.
In de tabel hierboven vindt u meer informatie over de benodigde ruimte voor rolstoelen. Lokale voorschriften en individuele ruimtebehoeften kunnen verschillen.
Hoe kunnen werkgevers een bestaand kantoor rolstoeltoegankelijker maken?
Begin met een controle van de toegankelijkheid op de werkplek. Bekijk ingangen, deuren, werkplekken, toiletten en gemeenschappelijke voorzieningen. Vraag medewerkers welke obstakels zij ervaren, voer noodzakelijke aanpassingen door en controleer de toegankelijkheid regelmatig.
Welke regels voor toegankelijkheid gelden op de werkplek?
De wetgeving rond toegankelijkheid verschilt per land. In de Verenigde Staten verplicht de Americans with Disabilities Act (ADA) werkgevers die onder deze wet vallen in het algemeen om redelijke aanpassingen te bieden aan medewerkers met een beperking die aan de functie-eisen voldoen, tenzij dit een onevenredige belasting vormt.
Werkgevers moeten ook nagaan welke toegankelijkheids- en bouwvoorschriften in hun land of regio van toepassing zijn.
